الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : غرويان وشيروانى )

385

أصول الفقه ( فارسى )

مقدم شود ، با اينكه اين ادله نسبت به ساير ادله از قبيل خاص و عام نيستند بلكه گاهى بين آنها نسبت عام و خاص من وجه حاكم است . و اين تقديم ، موجب سقوط ادلهء ديگر از حجيت نمىشود . و در بين آنها قواعد تعارض هم اجرا نمىشود ، زيرا بحسب لسان دليل و نحوهء اداى مطلب ، بين آنها تكاذب و منافاتى وجود ندارد . يعنى لسان يكى ، ديگرى را تكذيب و ابطال نمىكند . بلكه يك طرف معيّن [ دليل حاكم و وارد ] بحسب لسان و نحوهء اداى معنا و عنوانش بگونه‌اى است كه شايسته است بر طرف مقابل مقدم شود ، البته تقديمى كه مستلزم بطلان طرف ديگر و تكذيب آن نيست و ظهورش را منصرف نمىگرداند . و همين نكته امر عجيبى و براى علما جديد بود . و اين ، از قبيل تقديم ادلهء امارات بر ادلهء اصول عمليه است بدون اينكه حجيت اصول اسقاط شود و ظهور آنها تغيير يابد . و معروف است كه يكى از شاگردان « 1 » درخشان شيخ انصارى ( ره ) به اين اصطلاح حكومت و ورود در درسهاى شيخ صاحب جواهر برخورد كرده بود ، پيش از آنكه شيخ انصارى را بشناسد و قبل از آنكه شيخ انصارى در بين مردم معروف شده باشد . و [ روزى ] از شيخ انصارى دربارهء سرّ تقديم دليلى بر دليل ديگر كه در درس صاحب جواهر آمده بود ، سؤال كرد . شيخ انصارى فرمود : اين دليل برآن دليل حاكم است [ و لذا مقدم است ] . پرسيد : حكومت يعنى چه ؟ شيخ فرمود : شما بايستى لا اقل شش ماه در جلسهء درس من حاضر شوى تا معناى حكومت را بفهمى ! و از اينجا بود كه علاقهء شاگرد به استادش آغاز شد . و به راستى موضوعى كه احتياج به شش ماه درس دارد - گرچه در آن نوعى مبالغه هست - چه بسيار محتاج تفصيل و بسط در بيان و تأليف است ! درحالىكه شيخ انصارى ( ره ) در كتابهايش حق اين مطلب را بيان نكرده ، مگر اندكى در باب تعادل و تراجيح و در بعضى مطالب متفرقه در لابلاى كتابهايش ! و لذا اولويت بيان اين موضوع همچنان در كتب اصوليون بعدى باقى است . گرچه مقصود علما و مقصود شيخ ( ره ) براى علما در اعصار اخير روشن و واضح شده است .

--> ( 1 ) - گفته‌اند ايشان ميرزا حبيب اللّه رشتى ( ره ) بوده است .